Rzędna w zadanym układzie ≠ linia nad brukiem
Znak powodziowy na elewacji widzimy zawsze względem dzisiejszego chodnika, ramion pieszego i framugi drzwi. Jednak dwie tablice upamiętniające tę samą falę na różnych budynkach nie są bezpośrednim porównaniem. O porównaniu rzędnych punktów decyduje rzędna terenu pod każdym z budynków we wspólnym umownym układzie odniesienia oraz to, czy przez stulecia nie podniesiono poziomu ulicy nowymi nawierzchniami.
Zestaw dwa budynki. Zobacz, jak zmienia się relacja znaku, gdy porównujesz go względem stóp przechodnia, a jak gdy wyrównasz oba obiekty do wspólnej osi geodezyjnej.
Wykryto pozorny paradoks wysokościowy: Na stanowisku B znak znajduje się o 0,90 m wyżej nad chodnikiem niż na stanowisku A, lecz w zadanym umownym układzie odniesienia to punkt na stanowisku A ma rzędną Z wyższą o 1,50 m. Wynika to z różnicy zadanych rzędnych terenu: grunt pod stanowiskiem A ma rzędną 12,40 m, a pod B 10,00 m (różnica 2,40 m). Zestawienie pokazuje, że sama wysokość znaku nad brukiem nie określa wzajemnej relacji rzędnych punktów w przestrzeni.
Znak wielkiej wody nie jest przyrządem telemetrycznym ani gotowym rankingiem katastrof. Przy jego interpretacji najłatwiej popełnić trzy geometryczne błędy:
Dwa budynki mogą mieć różną rzędną terenu. Kreska na wysokości 2,70 m nad lokalnym brukiem może mieć niższą rzędną Z niż kreska na wysokości 1,50 m na budynku posadowionym wyżej. Wysokość nad chodnikiem opisuje wyłącznie położenie znaku względem otaczającego gruntu, a nie wspólną rzędną w układzie wysokościowym.
Przebudowa jezdni i podnoszenie nawierzchni nowymi warstwami zmienia wysokość znaku nad dzisiejszym poziomem chodnika. Jeśli poziom ulicy uległ zmianie, dzisiejsza miarka od nawierzchni nie odpowiada wysokości znaku z chwili powodzi. Niewiadoma historia ulicy pozostaje parametrem badanym przez użytkownika, a nie automatyczną korektą.
Widoczny na murze reper geodezyjny (taki jak na fotografii z Torunia z 2008 r.) to inny rodzaj znaku wysokościowego — służy państwowej osnowie i nie dokumentuje powodzi ani znaku wielkiej wody. Jak wskazuje materiał źródłowy, inskrypcja, data zdarzenia i czas wykonania tablicy to osobne informacje, których nie należy mylić ze znakami pomiarowymi.
Materiał UMK zestawia znaki tej powodzi między innymi na Baszcie Łabędź i Bramie Nizinnej w Gdańsku. Inskrypcja, data powodzi i czas wykonania tablicy to osobne informacje.
Aby uniknąć pozornego uwiarygodniania niesprawdzonych liczb, poniższe zestawienie jasno rozdziela fakty źródłowe od przyjętych założeń dydaktycznych i wpisów własnych:
| Element modułu | Kategoria | Źródło lub założenie | Ograniczenie dowodowe |
|---|---|---|---|
| Pola: data, rzędna, wysokość nad terenem | Fakt źródłowy | Wody Polskie, Opis bazy WORP 04.12.2018, s. 23 (warstwa ZNAKI_WW) | Opis modelu bazy danych nie zawiera gotowych współrzędnych i pomiarów w terenie. |
| Data powodzi 11.04.1829, Baszta Łabędź, Brama Nizinna | Fakt źródłowy | UMK, Znaki wielkiej wody (prezentacja projektu) | Wskazuje miejsca historyczne; brak zweryfikowanych rzędnych elewacji w otwartym pliku. |
| Reper w Toruniu (fot. Pko) | Fakt źródłowy | Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 | Dokumentuje reper geodezyjny osnowy, a nie pamiątkowy znak fali powodziowej. |
| Dobranie sylwetki (1,75 m) i drzwi (2,10 m) | Założenie modelu | Poglądowe założenie skali pionowej ułatwiające orientację pieszego | Dobranie umownych wymiarów dydaktycznych, a nie zweryfikowany standard antropometryczny czy stolarki historycznej. |
| Stanowiska A i B (1,80 m / 12,40 m oraz 2,70 m / 10,00 m) | Założenie modelu | Syntetyczny model dydaktyczny w umownym układzie odniesienia | Porównuje zadane wysokości punktów, nie wielkość czy głębokość fali; umowny układ to nie n.p.m., a znaki z różnych miejsc nie tworzą poziomej tafli rzeki. |
| Podniesienie ulicy o 40 cm | Założenie modelu | Badanie hipotezy narastania nawierzchni drogowej | Niewiadoma przebudowa ulicy pozostaje niewiadomą — kalkulator nie wykonuje autokorekty bez danych historycznych. |
| Pomiary wpisywane w formularzu | Dane użytkownika | Notatki terenowe wprowadzone w przeglądarce | Przechowywane lokalnie w pamięci przeglądarki (klucz atlas-v2-131), niezweryfikowane geodezyjnie. |