Wiatr, drewno i ruch
Kiedy pracujewiatrak?
Sam wiatr to za mało. Ustaw skrzydła w jego stronę i zobacz, jak ruch dociera do wnętrza młyna.
Ustaw warunki
Model poglądowy: kąt, tempo i wskaźnik ilustrują zależność. Nie są pomiarami ani progami bezpiecznej pracy zabytku.
- 1SkrzydłaWiatr wprawia śmigi w ruch.
- 2Wał i przekładniaObrót zmienia kierunek osi.
- 3KamienieRuch służy rozdrabnianiu ziarna.
Wynik ustawienia
Ruch dociera do kamieni
Wiatr pada na skrzydła od przodu. Model pokazuje płynne przekazywanie ruchu przez wał i przekładnię.
Trzy miejsca, jeden napęd
Zajrzyj w mechanizmNajpierw ustawienie
W holendrze obraca się czapa ze skrzydłami, a korpus budynku pozostaje na miejscu. Wiatrak z Grzymałkowa miał drewniany dyszel służący do ustawiania czapy ku wiatrowi. Przesuń suwak: widok skrzydeł zwęża się, gdy odwracasz je bokiem.
Rzeczywisty punkt odniesienia
Holender z Grzymałkowa
W Parku Etnograficznym w Tokarni można szukać śladów tego samego łańcucha ruchu. Drewniany wiatrak powstał w 1931 roku w Pakułach; w 1947 roku przeniesiono go do Grzymałkowa. Muzeum opisuje jego ośmioboczny korpus i trzy kondygnacje.
Przyjrzyj się różnicy między obracaniem całego wiatraka a obracaniem samego dachu. W Grzymałkowskim holendrze czapa poruszała się po stalowej szynie na wózkach. Jej ustawienie zmieniało kierunek, w którym zwrócone były skrzydła.
Na spacerze warto porównać go z holendrem z Pacanowa. Muzeum wymienia tam kosze zasypowe i kamienie młyńskie jako część roboczą. To dobry trop: obroty są środkiem, a celem pozostaje przerób ziarna. Schemat powyżej upraszcza układ do jednej drogi napędu.
Terminu uruchomienia zabytku nie da się odczytać z tego modelu. Przed wizytą sprawdź aktualne wydarzenia i warunki zwiedzania bezpośrednio w muzeum. Pogoda jest tylko częścią decyzji o pokazie.
Źródła do dalszego oglądania
Muzeum Wsi Kieleckiej: obiekty QR — pochodzenie, konstrukcja i napęd wiatraka z Grzymałkowa.
Muzeum Wsi Kieleckiej: sektor lessowy — czapa, przekładnia i część robocza wiatraka z Pacanowa.
Park Etnograficzny w Tokarni — informacje muzealne przed wizytą.
Mini-projekt edukacyjny. Pełny przewodnik wymaga uzgodnienia z muzeum aktualnego stanu mechanizmów i możliwości oglądania ich pracy.