Dawne granice
Eksponat 10 / 20

Biała Przemsza · Czarna Przemsza · Przemsza

TrójkątTrzech Cesarzy

Dwie rzeki łączyły się w jedną. Trzy państwa spotykały się w punkcie. Wybierz moment historii, potem spójrz na to miejsce z innego brzegu.

01 / Zmień momentGranica jest także datą
Schemat trzech terytoriów przy zbiegu rzek w 1871 rokuTrzy obszary rozdzielone dwiema rzekami, które łączą się w Przemszę. Schemat relacji, bez skali i orientacji geograficznej.IIIIIIDwa nurty. Jeden punkt.

Schemat ideowy, bez skali i kierunków świata. Nie służy do nawigacji. I — brzeg mysłowicki, II — Modrzejów, III — Jęzor.

02 / Wybierz brzeg
Rzeczywiste połączenie Czarnej i Białej Przemszy, z zielonym cyplem pomiędzy rzekami
Połączenie Przemsz, fotografia z 2007 r. Fot. Ludek, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Kadr przycięty do okna; przycięcie na tej samej licencji.
Brzeg I · 1871

Prusy w Cesarstwie Niemieckim

Z brzegu mysłowickiego patrzysz ku dwóm innym państwom. Zjednoczenie Niemiec w 1871 r. zmieniło polityczny podpis tego brzegu: Prusy stały się częścią Cesarstwa Niemieckiego. To klucz do późniejszej nazwy miejsca.

1871

Po zjednoczeniu Niemiec zbieg granic stał się punktem spotkania trzech cesarstw. Nazwa odwołuje się do tego układu politycznego, a nie do trójkątnego kształtu terenu.

01 / WODA

Rzeki zamiast linii

Biała i Czarna Przemsza łączą się tutaj w Przemszę, która płynie dalej ku Wiśle. Zbieg rzek pozwala zrozumieć układ dawnego pogranicza: trzy terytoria rozdzielała woda. W fotografii warto najpierw odnaleźć cypel między dopływami, a dopiero potem nakładać historyczne nazwy.

Źródło: Muzeum Zagłębia
02 / WIDOKÓWKA

Granica jako atrakcja

Na przełomie XIX i XX wieku przyjeżdżano tu także dla rozrywki. Były parostatki, restauracje i stragany z pamiątkami. Pocztówka pozwalała zabrać zbieg trzech państw do domu. Wystawa pokazana w Będzinie w 2014 r. obejmowała 84 reprodukcje kart ze zbiorów Muzeum w Sosnowcu i prywatnych kolekcji.

Źródło: opis wystawy widokówek
03 / ZNIKNIĘCIE

Punkt przeżył granice

Wojna przerwała dawny układ. Miejski program ochrony zabytków rozróżnia rok 1915, gdy po zajęciu Królestwa Polskiego granica faktycznie zanikła, oraz 1918, gdy zniknął formalny trójstyk cesarstw. Dzisiejsze spojrzenie łączy historię Mysłowic, Sosnowca i Jaworzna. Nie trzeba traktować zbiegu rzek jak końca trzech oddzielnych opowieści.

Źródło: Miasto Mysłowice, s. 61–62 PDF