Bieszczady / dawne przemysły / notes 58

Drewno staje się
węglem.

Mielerz to kopiec. Retorta to stalowy piec. Oba służyły zwęglaniu drewna, lecz inaczej zamykały proces. Otwórz kolejne warstwy tej historii.

Wybierz urządzenie

Przekrój poglądowy • bez skali • nie jest instrukcją wypału

Drewno / przemianaOkrycie mielerzaStal retorty

Mielerz / 01

Układanie kopca

Drewno tworzyło zwarty stos wokół kanału nazywanego średziną. Bieszczadzkie mielerze miały zwykle kopulasty kształt; ich konstrukcja była pracą wymagającą doświadczenia.

Etapy: źródła 1–2

Stalowe retorty do wypalania węgla drzewnego przy drodze na Łopienkę w Bieszczadach — Retorty przy drodze na Łopienkę, 15 sierpnia 2016 r. Zdjęcie dokumentuje stalowe piece, nie mielerz ani aktualnie dostępny wypał.
Fot. Michal Derela / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0. Kadr przycięty w widoku strony; fotografia zachowuje tę licencję.

Czytanie krajobrazu

Od pracy do pamięci

Bukowy surowiec

Nadleśnictwo Stuposiany wiąże regionalną tradycję wypału z dużymi zasobami drewna bukowego. Las był zarazem źródłem surowca i miejscem pracy. Dymiący piec warto więc czytać jako ślad gospodarki, nie tylko malowniczy motyw. [3]

Zmiana technologii

Opracowanie Edwarda Marszałka z 2013 r. opisuje zastępowanie mielerzy retortami. W 1980 r. w SGGW opracowano technologię stalowych retort dla przedsiębiorstwa „Las”. To punkt w historii konkretnego rozwiązania, nie data pierwszej retorty na świecie. [2]

Jedno miejsce do porównania

Przy drodze Stuposiany–Muczne nadleśnictwo urządziło plenerową ekspozycję na dawnej bazie wypału. Model mielerza, retorty i barak wypalaczy pozwalają zestawić technikę z warunkami życia. Informacja Lasów Państwowych z 2016 r. dokumentuje powstanie tego miejsca. [4]