LUFTBANY / ŚLĄSK

Węgiel jechał nad ziemią.

Wózki zamiast wagonów, stalowe liny zamiast szyn. Luftbana między Kostuchną a Łaziskami Górnymi przenosiła węgiel przez Gostyń. Prześledź obieg jednego wózka i zobacz, dlaczego lina, która go niesie, ma inne zadanie niż ta, która go ciągnie.

Wybierz etap obiegu

Obieg wózka w modelu kolei dwulinowejNiebieskie liny nośne podtrzymują koła wózka. Pomarańczowa lina napędowa łączy dwa kierunki obiegu. Wybrany etap zmienia pozycję i wypełnienie wózka. 13
Kopalnia / załadunekOdbiorca / rozładunek
Lina nośnaLina napędowa

Schemat funkcjonalny kolei dwulinowej, bez skali. Pomija szczegóły sprzęgieł i torów stacyjnych. Nie odtwarza konstrukcji ani przebiegu luftbany Kostuchna–Łaziska. [2]

ETAP 1 / 4

Pełny wózek rusza

W punkcie załadunku pojemnik otrzymuje ładunek. W uproszczonym modelu wózek trafia na odcinek przewozu, gdzie jego koła opierają się na linie nośnej.

Ładunek: pełny
Kierunek: do odbiorcy

Jeden śląski przykład

Kostuchna — Gostyń — Łaziska

  1. 1939

    Według gminnego opracowania kolej rozpoczęła przewóz węgla z kopalni „Boże Dary” w Kostuchnie do elektrowni w Łaziskach Górnych. Jej zadaniem było zasilanie przemysłu, a nie przewóz pasażerów. [1]

  2. 90°

    W Gostyni, w okolicy dzisiejszej ulicy Tęczowej, stacja napędowo-zwrotna zmieniała kierunek jazdy wózków. To ważne: historyczne połączenie nie było jedną prostą linią między zakładami. [1]

  3. 1966

    W tym roku zakończyła się praca kolejki. Demontaż trwał do 1970 roku. Portal gminy opisuje pozostałości fundamentów podpór w gostyńskich lasach; sam fundament nie pokazuje jednak całego urządzenia. [1]

PORÓWNANIE TECHNICZNE / POZA ŚLĄSKIEM

Podpora przemysłowej kolei linowej Janikowo–Piechcin z zawieszonymi pojemnikami transportowymi
Kolej przemysłowa Janikowo–Piechcin, zdjęcie z 2020 r. Porównawcze urządzenie, nie relikt luftbany z Gostyni. Fot. Robert Bierwiaczonek / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0. Bez kadrowania.

Na zdjęciu można odczytać to, czego brakuje przy samych fundamentach: wysokość podpory, rozpięcie lin i zawieszenie pojemników. Schemat powyżej upraszcza te zależności do dwóch zadań. Lina nośna podtrzymuje wózek, a lina napędowa wymusza jego ruch. W systemach dwulinowych te funkcje są rozdzielone. [2]

Skąd to wiemy?

[1] Gmina Wyry: o „Princoku” i „Luftbanie” w Gostyni, 4.12.2020 — zakłady końcowe, lata pracy, stacja zwrotna i pozostałości.

[2] LEITNER: Ropeways in tourism, część „Bicable gondola lifts” — rozdzielenie lin nośnych i napędowych; zasada techniczna, nie dokumentacja śląskiej instalacji.

[3] Commons: Przemysłowa kolej linowa — identyfikacja, autor i licencja fotografii porównawczej.