BÓBRKA / ARCHIWUM 01
Karpacka kolebka ropy

Zanim ropa
stała się
przemysłem.

W Bóbrce historia zaczyna się przy ziemi. Ropa pojawiała się na powierzchni, a pierwsze kopanki przypominały studnie. Trzy zachowane świadectwa pozwalają zobaczyć, co zmieniło się, kiedy człowieka schodzącego w dół zastąpiło narzędzie.

1854Początek przemysłowej eksploatacji ropy w Bóbrce. Źródło: MKiDN
Zadaszona kopanka Franek w skansenie przemysłu naftowego w Bóbrce
Kopanka „Franek”, Bóbrka, 2015. Fot. Przykuta / Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0. Zdjęcie wykadrowane do ramki; kadr na tej samej licencji.

Co schodziło pod ziemię?

Wybierz obiekt i porównaj zasadę pracy.

Schemat ręcznie kopanego szybuSzeroki szyb schodzący od powierzchni. To schemat zasady pracy bez skali.POWIERZCHNIAKOPANIE RĘCZNEszeroki szyb
Schemat zasady pracy. Bez skali; nie odtwarza geologii ani głębokości obiektów.
Obiekt 01 / około 1860

Franek: wykopać dostęp

Kopanka „Franek” została wykonana ręcznie około 1860 roku. Jest jednym z dwóch zachowanych XIX-wiecznych szybów w muzeum. Jej początek przypomina studnię: dostęp do surowca powstaje przez wybieranie ziemi, a nie przez obrót wiertła.

ZasadaWybieranie gruntu z szerokiego szybu

Przy obiekcie: spójrz na otwór. Jak wiele miejsca potrzebuje człowiek, a jak mało sam świder?

Opis obiektu w Muzeum w Bóbrce

Kopalnia potrzebowała
więcej niż szybu.

01 / WSPÓŁPRACA

Trzy różne kompetencje

Założenie kopalni wiąże się z Ignacym Łukasiewiczem, Tytusem Trzecieskim i Karolem Klobassą-Zrenckim. Farmacja, przedsięwzięcie gospodarcze i teren spotkały się przy naturalnych wyciekach ropy. Wydobycie było początkiem łańcucha: surowiec trzeba było jeszcze przerobić i sprzedać.

02 / ZAPLECZE

Kuźnia i warsztat

W muzeum zachowała się drewniana kuźnia z 1856 roku oraz warsztat mechaniczny z 1864 roku, obsługujący wiercenia udarowe. Te mniej efektowne budynki tłumaczą, jak utrzymywano urządzenia w ruchu. Szyb był częścią całego zakładu, zależną od napraw i pracy rzemieślników.

Ślady w źródłach

Bóbrka łączy skansen z czynną kopalnią. Według opisu muzeum „Janina” nadal jest eksploatowana; zwiedzanie ma więc także wymiar spotkania z żywym zakładem. Aktualne zasady wizyty warto sprawdzić bezpośrednio w muzeum.