Archiwum dróg wodnych / 11

Koźle · Gliwice · dwa kanały

Kanał Kłodnicki,
którego nie ma.

Woda zniknęła ze śródmieścia Gliwic, ale historia transportu płynie dalej. Zestaw dawny kanał z jego następcą i sprawdź, dlaczego zmiana drogi wodnej zmieniła też miasto.

Śluza Dzierżno na Kanale Gliwickim, widziana z jednostki pływającej
Następca: śluza Dzierżno na Kanale Gliwickim, 2021.Fot. Adrian Tync · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0. Kadr do wysokości okna; obraz zachowuje tę licencję.

Odsłoń warstwę historii

SCHEMAT POŁĄCZEŃ — bez skali, kierunków geograficznych i lokalizacji śluz.

Kłodnickiprzełom XVIII i XIX w.
Odra / Koźle
Gliwicedawny port w centrum
Zabrzepowiązanie ze sztolnią
Gliwicki1934–1939 [1]
Odra / Koźle
Korytarz kanałunowa konstrukcja
Łabędynowy koniec drogi

Dwie konstrukcje, wspólny cel: połączenie przemysłu Górnego Śląska z Odrą. Znaczna część korytarza pozostała podobna, ale nowy kanał nie prowadził już do portu w śródmieściu Gliwic. [1]

01 / gospodarka

Droga dla przemysłu

Kanał Kłodnicki połączył Gliwice z Koźlem i Odrą. Muzeum w Gliwicach wskazuje wśród jego ładunków węgiel z kopalni Królowa Luiza w Zabrzu i kopalni Król w Królewskiej Hucie. Droga wodna dawała przemysłowi wyjście na zachód. [2]

Trop do czytania miasta: szukaj relacji dawnych zakładów z wodą, a nie tylko samego koryta.

Co wniósł nowy kanał?

40,6 kmDługość Kanału Gliwickiego według Muzeum Ziemi Kozielskiej. [3]
6 śluzPokonują łącznie różnicę poziomów 43,6 m. [3]

Rosnący przemysł potrzebował większych możliwości przewozu. Powstał szerszy kanał z obszernymi śluzami; muzeum wiąże jego budowę z przeciążeniem dawnej drogi w latach 20. XX wieku. [3]

Skąd to wiemy

[1] Muzeum w Gliwicach: wstęp do „Dziejów Kanału Kłodnickiego i Gliwickiego” — nowa konstrukcja, zmiana końca kanału, dawny port i rozwój miasta.

[2] Muzeum w Gliwicach: opis monografii Przemysława Nadolskiego — początki kanału oraz przewóz węgla.

[3] Muzeum Ziemi Kozielskiej: Kanał Gliwicki — parametry nowej drogi, śluzy i syfon Kłodnicy.

Ten mini-projekt zaczyna od relacji między miejscami. Pełny przewodnik wymaga odczytania map z monografii, sprawdzenia dawnych śluz w terenie i potwierdzenia dostępu do obiektów. Schemat nie jest trasą spaceru.