Atlas małych odkryć 132 / POCZTA PRZED KOLEJĄ

Sieć ludzi, dróg i postojów

List jedzie.
Zegar także stoi.

Dzielenie dystansu przez prędkość daje tylko czas jazdy. Dodaj postoje i zobacz zmianę wyniku. To umowny rachunek, bez fikcyjnych stacji na trakcie Gdańsk–Elbląg–Braniewo.

Trzy odcinki
niezidentyfikowanej relacji

A, B i C są polami ćwiczenia, a nie historycznymi nazwami stacji. Nie znamy drogi konkretnego listu.

10 h 00 min

90 km · jazda 9 h 00 min · postoje 1 h 00 min

Ciemny odcinek: jazda. Czerwony: założone postoje. Nie uwzględniamy oczekiwania na wysłanie, noclegów ani opóźnień.

Jawne założenia

t = (A + B + C) / v + liczba postojów × czas postoju

Prędkość i czasy nie pochodzą z pomiaru historycznego przejazdu. Muzeum Poczty wiąże czas podróży z jakością drogi i rozkładem przewoźnika. Jeden uniwersalny czas doręczenia nie wynika ze źródła.

Portal budynku poczty przy ulicy Długiej 22–27 w Gdańsku
Portal poczty w Gdańsku, 2013. Zdjęcie kontekstowe, nie stacja z 1686 roku, historyczny dyliżans ani ślad wybranego listu.

Sieć ma cezury.
Przesyłka potrzebuje śladów.

1558
Ustanowienie połączenia Krakowa z Wenecją, opisane w historii Poczty Polskiej.
1568
Jednolita taryfa listowa. To ramy systemu, nie dowód nadania naszego listu.
XVIII w.
Przewóz poczty dyliżansami, później również karetami. Typ pojazdu wymaga daty i relacji.
1848
Pierwszy kolejowy przewóz poczty w Królestwie Polskim: Warszawa–Częstochowa. Dyliżanse nie zniknęły wszędzie naraz.

Do biografii jednej przesyłki potrzebny jest zachowany list, jego stemple, data nadania i odbioru oraz potwierdzone odcinki właściwej sieci. Muzeum przywołuje podróż Izabeli Czartoryskiej z 1816 roku, lecz nie identyfikuje typu jej dyliżansu.