Krajna · dawne granice · 1920–1939
Granica przez Krajnę
Złotów, Więcbork i Sępólno należą do historii jednego regionu. W dwudziestoleciu międzywojennym dzieliła je granica państwowa. Wybierz moment i porównaj losy trzech miast.
Moment na osi czasu
Podział regionu
Po traktacie wersalskim Złotów pozostał w Niemczech. Więcbork i Sępólno znalazły się w Polsce. W styczniu 1920 roku polskie wojsko przejmowało miasta tej części Krajny. Nowa granica rozdzieliła także dotychczasowe powiązania gospodarcze.
Złotów
NiemcyWięcbork
PolskaSępólno
PolskaSchemat przynależności, nie mapa. Podziały kolumn nie wyznaczają przebiegu granicy ani trasy w terenie. Używamy dzisiejszych polskich nazw miejscowości.
Granica miała klientów
Przynależność państwowa nie wyczerpuje historii mieszkańców. Złotów stał się siedzibą V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech oraz Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego. Od 1929 roku działały tam polska szkoła i przedszkole. Ten sam region miał więc polskie instytucje zarówno w Polsce, jak i po niemieckiej stronie granicy.
Muzeum Ziemi Złotowskiej opisuje konkretny skutek gospodarczy podziału: miejscowy browar Welschów stracił dużą część rynku. Jego dotychczasowi odbiorcy w Więcborku, Sępólnie i Łobżenicy znaleźli się w innym państwie. Historia jednej firmy pozwala zobaczyć granicę jako zmianę codziennych relacji, a nie wyłącznie linię na mapie.
Cztery spojrzenia na podział
Miasto Złotów dokumentuje pozostanie w Niemczech i działalność polskich organizacji. Gmina Sępólno opisuje miasto jako stolicę powiatu w województwie pomorskim, a później przebieg niemieckiego ataku. Muzealna opowieść o browarze łączy te dwie strony.
- Złotów: chronologia historii miastaPodział powiatu, polskie organizacje, szkoła i przedszkole.
- Sępólno: historia na stronie gminyPrzynależność w międzywojniu i wydarzenia 1939 roku.
- Muzeum: historia trunku ze ZłotowaZłotów, Więcbork i Sępólno po dwóch stronach granicy.
- Więcbork: dzieje miasta i okolicW części „Więcbork”: losy mieszkańców podczas okupacji.
Do odtworzenia granicy w skali działek potrzebne są osobne badania map i akt granicznych. Ta chronologia nie wskazuje zachowanych słupków, przejść ani dostępności prywatnych terenów.