Model dydaktyczny · jednostki umowne (j.u.)

Jak napełnia się
Stawy Milickie

Cztery urządzenia, jedna nastawa naraz. Wybierz zastawkę albo mnich na grobli i zobacz, dokąd trafia woda: do niższego stawu, w parowanie albo poza kaskadę.

wlot z kanału100 j.u.z podaży 160 · w kanale zostaje 60,0

Staw A płytki · 50 j.u.

28,8j.u. · 58%

mnich A→B40%↓ 84,2 j.u.

Mnich A → B

Procent wody stawu A (po przelewie i parowaniu), który w tym okresie przechodzi do stawu B.

Okres 1 40%

Ślad w sezonie: okres 1 — 40% · okres 2 — 30% · okres 3 — 70%

Staw B średni · 100 j.u.

58,2j.u. · 58%

mnich B→C40%↓ 63,0 j.u.

Staw C głęboki · 200 j.u.

149,9j.u. · 75%

próg ≥65% ✓ — spełnia umowny próg

mnich C→odpływ0%odpływ z kaskady 0,0 j.u.

Okres 1: zmiana retencji +91,9 = pobór 100,0 − odpływ z kaskady 0,0 − parowanie 8,1 j.u.

Retencja 145,0 → 236,9 z 350 j.u. · przekazania wewnątrz kaskady nie zmieniają sumy: A→B 84,2 · B→C 63,0 · domknięcie: różnica 0,0 j.u.

Niebieski — woda (powierzchnia ∝ objętość, to symbol) · piaskowy — odsłonięte dno · ciemny pas — grobla · deski mnicha: pomarańczowa = zamknięta, jasnoniebieska = otwarta.

Podaż z kanału (okres 1 / 2 / 3, j.u.)

Własna podaż

Okres 1 Okres 2 Okres 3

Sezon

Sezon łącznie: pobór 140,0 · parowanie 42,3 · odpływ z kaskady 174,3 j.u.
Retencja 145,0 → 68,4 z 350 j.u. · domknięcie: różnica 0,0

Bilans sezonu, zwykłą tabelą

Każdy wiersz rozlicza jeden okres: stan początkowy + pobór z kanału = stan końcowy + parowanie + odpływ z kaskady. Przekazania A→B i B→C są wewnętrzne: ubywa w górnym stawie, przybywa w dolnym. Wartości w j.u., zaokrąglone do 0,1 (rachunek jest prowadzony w dziesiątych, więc sumy zgadzają się co do cyfry).

Bilans teraz (aktywny okres zaznaczony)
Okres	Pobór z kanału	Stan końcowy A · B · C	Parowanie	Przekazano A→B	Przekazano B→C	Odpływ z kaskady	Retencja
1. Wiosna	100,0z podaży 160 · w kanale zostaje 60,0	28,8 · 58,2 · 149,958% · 58% · 75%	8,1	84,2przelew 65,0 + mnich 19,2	63,0przelew 24,2 + mnich 38,8	0,0przelew C 0,0 + mnich C 0,0	145,0 → 236,9
2. Lato	40,0z podaży 70 · w kanale zostaje 30,0	30,8 · 66,4 · 156,562% · 66% · 78%	23,2	32,0przelew 18,8 + mnich 13,2	16,6przelew 0,0 + mnich 16,6	0,0przelew C 0,0 + mnich C 0,0	236,9 → 253,7
3. Jesień	0,0z podaży 50 · w kanale zostaje 50,0	8,8 · 20,8 · 38,818% · 21% · 19%	11,0	20,5przelew 0,0 + mnich 20,5	62,6przelew 0,0 + mnich 62,6	174,3przelew C 19,1 + mnich C 155,2	253,7 → 68,4
Sezon	140,0z podaży 280 · w kanale zostaje 140,0	8,8 · 20,8 · 38,818% · 21% · 19%	42,3	136,7przelew 83,8 + mnich 52,9	142,2przelew 24,2 + mnich 118,0	174,3przelew C 19,1 + mnich C 155,2	145,0 → 68,4

Zmiana względem zapisanego „przed” (wartość teraz − wartość „przed”)
Okres	Δ stan A	Δ stan B	Δ stan C	Δ parowanie	Δ przelewy (A, B, C)	Δ odpływ z kaskady	Δ retencja końcowa

Jak liczy model

W każdym okresie stawy są rozliczane po kolei: A, B, C. Dla jednego stawu:

Dopływ: z kanału (tylko A) albo z górnego stawu.
Nadmiar ponad pojemność przelewa się niżej; z C — poza kaskadę.
Parowanie: stały procent stanu po przelewie.
Mnich przekazuje zadany procent reszty niżej; z C — poza kaskadę.
Stan końcowy = to, co zostało.

Jednostki umowne. 1 j.u. to umowna porcja objętości, bez przeliczenia na m³. Pojemności: A 50, B 100, C 200 j.u. Stany początkowe: 15, 40, 90 j.u. (założenie przejęte z V2).
Układ. Kanał → zastawka → A → mnich A → B → mnich B → C → mnich C → odpływ poza kaskadą. Tylko A ma wlot z kanału.
Zamknięty wlot. Pobór 0: bilans nadal się domyka, a suma maleje wyłącznie przez parowanie i odpływ z C. Podaż niepobrana zostaje w kanale, poza bilansem.
Przekazania wewnętrzne. Zmniejszają górny staw i zwiększają dolny o tę samą liczbę; nie zmieniają sumy retencji.
Parowanie. Umowne współczynniki na okres i staw (scenariusz A, wiosna / lato / jesień: A 4 / 12 / 5%, B 3 / 8 / 4%, C 2 / 6 / 3%; scenariusz B ma wyższe). To założenia modelu, nie pomiary.
Czas. W obrębie okresu przepływy są natychmiastowe i idą w kolejności A, B, C. Zrzut z A trafia do B jeszcze przed przelewem i parowaniem B. Inna kolejność dałaby inny wynik.
Kształt. Powierzchnię wody rysuję proporcjonalnie do objętości. To symbol; model nie zna głębokości, skarp, opadów, przesiąków ani jakości wody.
Progi. Znaczniki „próg” (C ≥65% wiosną; A ≥40% i C ≥60% latem; ≤30% jesienią) to umowne progi dydaktyczne. Nie są zaleceniami dla gospodarki stawowej i wymagają konsultacji ze specjalistami.
Geometria. Kształty stawów są wymyślone i nie odwzorowują żadnego kompleksu Stawów Milickich. Nie mamy danych zarządcy.

Prawdziwe stawy: co mówią źródła

Poniższe zdania pochodzą z opisów przejętych z V2. W tym przebiegu nie otwierano źródeł; każde zdanie wymaga sprawdzenia w podanym adresie.

Według opisu [1] · do weryfikacjiRozwój gospodarki stawowej obejmował usypywanie grobli, wzmacnianie brzegów oraz kopanie rowów doprowadzających i odprowadzających wodę.

Według materiału edukacyjnego [2] · do weryfikacjiRezerwat „Stawy Milickie” powstał w 1963 roku i obejmuje pięć oddzielnych kompleksów; podana powierzchnia to 5324,31 ha, a ptaków lęgowych stwierdzono ponad 130 gatunków, w tym 60 wodno-błotnych.

Według materiału edukacyjnego [2] · do weryfikacjiOpisano różnicę między płytkimi stawami narybkowymi a dużymi stawami hodowlanymi w Rudzie Sułowskiej. Dlatego nie ma jednego stanu wody dla całego obszaru — i dlatego A, B i C w modelu mają różne pojemności.

Według strony zarządcy [3] · do weryfikacjiStawy Milickie nadal prowadzą gospodarkę rybacką i edukację o jej tradycjach.

Brak dokumentu: fotografia grobli i mnicha

Ten szkic nie zawiera zdjęcia prawdziwej grobli ani mnicha, bo nie mamy materiału z potwierdzonymi prawami. Znak mnicha na planie to własny, abstrakcyjny symbol, nie rysunek konstrukcji. Plan stawów to nowy schemat, nie mapa i nie świadectwo historyczne.

V2 wskazywało zdjęcie z Wikimedia Commons (kompleks Stawno, autor: Strumyczek, CC BY-SA 4.0 — według V2, niezweryfikowane tutaj). Opisano je jako widok lustra wody z groblą, więc nie dokumentuje mnicha. Zostaje tylko link do strony pliku [4], bez osadzania.

Źródła do dalszej weryfikacji

[1] Stawy Milickie — historia i tradycja: groble, rowy doprowadzające i odprowadzające wodę.
[2] DZPK — ścieżka przyrodnicza „Ruda Sułowska”: rezerwat, ptaki, typy stawów.
[3] Stawy Milickie SA: gospodarka rybacka i edukacja.
[4] Wikimedia Commons — Stawy_Milickie05.jpg: strona pliku (autor, licencja); nieosadzone.

Granice. To model dydaktyczny bilansu objętości, nie instrukcja sterowania stawami ani odczyt z rezerwatu. Poprawny rachunek nie oznacza dobrego wyniku dla ryb, ptaków ani stanu wody. Kalendarz okresów jest umowny.