Geometria napędu wodnego i zmiana splotu sukna
Karpackie folusze: Rytm drewna i sukna
Obrót koła wodnego zamienia się w cykl: uniesienie drewnianego ramienia młota, utrata podparcia na krawędzi krzywki i opad na namoczoną wełnę. Prześledź geometrię tego kontaktu i przelicz liczbę cykli mechanizmu dla zadanych przez Ciebie parametrów.
1. Geometria wału: Podparcie, zrzut i opad młota
Przesuwaj kąt wału (0°–359°) lub wybieraj kluczowe punkty fazowe, aby zaobserwować moment styku palca krzywki z ramieniem młota.
FAZA 1 / 5 · SPOCZYNEK
Młot spoczywa na tkaninie
Krzywka palcowa znajduje się w dolnej części obrotu i nie dotyka ramienia. Młot spoczywa na wełnie w korycie, czekając na kolejne natarcie palca.
2. Kalkulator cykli mechanizmu
Przelicznik czystej liczby cykli mechanicznych na podstawie parametrów zadanych przez użytkownika. Wynik jest liczbą uderzeń, nie receptą technologiczną ani gwarancją jakości materiału.
Wartość wprowadzona do kalkulatora w celu wyliczenia obrotów wału w czasie.
Liczba występów na wale podnoszących ramię młota podczas jednego obrotu.
Czas zadany do obliczenia łącznej liczby cykli roboczych (można wpisać 0).
W bieżącej sesji modelu wywołano: 0 uderzeń. Odpowiada to 0,0 sekundom ciągłej pracy mechanizmu przy zadanych obrotach (0,000% obliczonej liczby cykli).
Ograniczenie modelu obliczeniowego: Wynik kalkulatora jest czystym przeliczeniem liczby uderzeń młota (obroty × liczba palców × czas). Nie określa on stopnia zbiegnięcia sukna ani nie rekonstruuje rzeczywistej prędkości potoku Kotelnica. Zgodnie z informacją z V1 licznik uderzeń nie wyznacza czasu folowania potrzebnego do uzyskania sukna.
3. Przemiana tkaniny: Od mokrego splotu do sukna
Umowny kierunek przemiany struktury tkaniny wełnianej pod wpływem pracy folusza, oparty na dokumentacji z V1.
Od potoku Kotelnica do skansenu
Folusz służył do obróbki tkaniny. Ciężkie drewniane młoty ubijały namoczony materiał w rynnie. Włókna zbliżały się i splątywały, a tkanina gęstniała. Koło wodne dawało napęd także młynom i tartakom, lecz tutaj końcowym narzędziem był młot działający na tkaninę, a nie kamienie mielące ziarno.
Według opisu projektu „Przy wiejskiej drodze” obiekt pochodzi z Kątów, przysiółka Krościenka. Pracował nad potokiem Kotelnica do końca lat 50. XX wieku. To miejsce pochodzenia należy odróżnić od muzealnej lokalizacji.
Raport województwa za 2019 rok wymienia folusz z Krościenka-Kątów wśród obiektów przeniesionych i odtworzonych w Sektorze Przemysłu Ludowego. Opisuje je wówczas jako czynne i napędzane wodą. Ta informacja dokumentuje stan z raportu, nie dzisiejszy rozkład pokazów.
Muzealny opis folusza z Kątów wiąże wytwarzane w ten sposób grube sukno z szyciem góralskich portek.
Dokumentacja
- Muzeum Okręgowe w projekcie „Przy wiejskiej drodze” Pochodzenie, potok Kotelnica, kres pracy w Kątach i zastosowanie sukna.
- Małopolska: raport za 2019 rok Przeniesienie i odtworzenie obiektów sektora; historyczna informacja o napędzie wodnym.
- Calderdale Industrial Museum: Water Wheel Challenge Pack Strona 5: koło, wał, krzywki i młoty foluszowe. Źródło zasady mechanicznej modelu.