Warstwa 1: Siedlisko dolinne
Zalane w całościSolina była miejscowością na długo przed budową zapory. Gminny program rewitalizacji podaje pierwszą wzmiankę z 1426 roku. Centrum osady znajdowało się w dnie doliny u zbiegu Sanu i Solinki.
Archiwum toponimów dolinnych · Spiętrzenie 1968
Wsie pod Jeziorem Solińskim
Zalanie doliny w 1968 roku nie zatarło nazw, lecz rozszczepiło je na różne adresy przestrzenne. Sprawdź, jak dawne siedlisko oddzieliło się od nazwy nad brzegiem.
1. Wielowarstwowa kartoteka miejscowości
Model 4 warstw rzeczywistościKARTOTEKA 01 / 04
Solina
Dawne centrum wsi w dnie doliny Sanu i Solinki zostało zalane w 1968 roku. Nazwa przetrwała jako nowa miejscowość nad jeziorem, a wyżej położony Werlas usamodzielnił się jako osobna wieś.
Dawne siedlisko zalane · nazwa trwa
Warstwa 2: Spiętrzenie 1968
Spiętrzenie 1968 r.Ukończenie zapory w 1968 roku spiętrzyło wody Sanu i Solinki. Dawne tereny wsi z przysiółkami znalazły się pod wodą zbiornika.
Warstwa 3: Obecność dziś
Nowe centrum + wydzielony WerlasDzisiejsza Solina jest miejscowością nad zbiornikiem, opisaną w dokumentach gminy jako ośrodek sportów wodnych. Werlas, wcześniej część Soliny, został wydzielony w 1968 roku po zalaniu jej obszaru.
Warstwa 4: Rygor dowodowy
Źródła 1 i 3Publikacja EUROREG UW oraz Gminny Program Rewitalizacji Gminy Solina potwierdzają pierwszą wzmiankę (1426) i wydzielenie Werlasu (1968). Nazwa współczesnej Soliny nie oznacza, że dawne centrum wsi pozostało w tym samym miejscu.
Uwaga źródłowa kartoteki: Nazwa współczesnej Soliny nie oznacza, że dawne centrum wsi pozostało w tym samym miejscu.
2. Dydaktyczny model rozszczepienia toponimu dolinnego
Schemat dydaktyczny · Model pojęciowyFaza 1: Przed zalaniem (do 1968 r.)
Jedna nazwa oznaczała spójny obszar osadniczy w dnie doliny rzeki (San lub Solinka), często z wyżej położonymi przysiółkami na zboczach. Centrum życia wiejskiego, drogi dolinne i zabudowania skupiały się w najniższej partii terenu.
Kontekst wybranej Soliny:
Przed budową zapory centrum wsi znajdowało się w dnie doliny u zbiegu Sanu i Solinki (pierwsza wzmianka z 1426 r.).
Ograniczenie modelu: Schemat ma charakter wyłącznie dydaktyczny i pojęciowy. Nie odtwarza rzeczywistego profilu hipsometrycznego, batymetrii dna zbiornika ani dokładnych rzędnych metrów nad poziomem morza.
3. Weryfikator twierdzeń o „zatopionych wsiach”
Audyt logiczny i dowodowyA. Przetestuj powszechne tezy przewodnickie
B. Zbuduj własne zapytanie weryfikacyjne
Wynik audytu dowodowego
Wybierz gotową tezę lub skonfiguruj zapytanie
Kliknij jedną z powyższych tez lub wybierz parametry w formularzu, aby skonfrontować twierdzenie z faktami źródłowymi z bazy V1.
Podstawa weryfikacji: kartoteka źródłowa V1
4. Porównawcza matryca czterech miejscowości
Syntetyczne zestawienie| Miejscowość | Najstarsza wzmianka / lokacja | Dno doliny (1968) | Ciągłość lądowa i ewidencja | Rola toponimu dziś | Podstawa źródłowa |
|---|---|---|---|---|---|
| Solina | 1426 r. (Gminny program rewitalizacji) | Centrum wsi i przysiółki zalane | Wydzielenie Werlasu w 1968 r. jako odrębnej wsi | Ośrodek sportów wodnych, zapora, nowa miejscowość | Źródła 1 i 3 |
| Teleśnica Sanna | Wymieniana w EUROREG i UR | Dawne tereny dolinne zalane | Rejestr gminy Ustrzyki Dolne: 4 mieszkańców (stan 31.12.2022 – datowany dowód ewidencji, nie dzisiejsza populacja) | Istniejąca miejscowość w ewidencji (odrębna od Teleśnicy Oszwarowej) | Źródła 1, 2 i 4 |
| Chrewt | Lokacja na prawie wołoskim przez Kmitów | Dawna wieś zalana w 1968 r. | Niezamieszkana od 1951 r. po powrocie terenu do Polski (nie była zamieszkana przed zalaniem) | Przystanie, domki i ośrodki nad Zatoką Czarnego | Źródła 1 i 2 |
| Podleszczyny | Obecna na liście EUROREG UW i UR | Brak danych w źródłach o dokładnym zasięgu zalania | Brak danych w źródłach do ustalenia granic siedliska | Brak danych o współczesnym statusie; zakaz przypisywania fikcyjnych ruin | Źródła 1 i 2 (brak danych o granicach) |
5. Notatnik obserwacji terenowych i kwerendy
Zapis lokalny (localStorage)Dodaj własną notatkę
Zapisuj spostrzeżenia z legalnych punktów lądowych lub kwerendy map. Notatki pozostają wyłącznie w Twojej przeglądarce i nie są przesyłane do sieci.
Twoje zapisane notatki 0 notatek
Brak zapisanych notatek w pamięci podręcznej przeglądarki. Dodaj pierwszą obserwację formularzem obok.
Nie każda wieś zniknęła w całości
Lista „zatopionych wsi” skraca bardzo różne historie do jednego zdania. Naukowe opracowania wymieniają zarówno miejscowości, jak i przysiółki; część znalazła się pod wodą w całości, inne utraciły tylko fragment dawnych terenów. Dlatego sama obecność nazwy na takiej liście nie rozstrzyga zasięgu zalania.
1968
Ukończenie zapory w Solinie. Jezioro powstało przez spiętrzenie Sanu i Solinki. [1]
Dla Chrewtu ważna jest także historia sprzed jeziora: po powrocie tego terenu do Polski w 1951 roku dawnej wsi nie zasiedlono ponownie. Dzisiejsze przystanie i ośrodki nad Zatoką Czarnego noszą jej nazwę. [2]
W przypadku Teleśnicy Sanny rejestr gminy z 31 grudnia 2022 roku odnotowuje 4 mieszkańców. To konkretne przypomnienie, że zalane dawne tereny i istnienie miejscowości w ewidencji urzędowej mogą być równocześnie prawdą. Nie jest to jednak współczesna liczba ludności. [4]
