PRACOWNIA WODY / 68

Dolina Baryczy · gospodarka stawowa

Jak napełnia się
Stawy Milickie

Pracownia bilansu wody w umownej kaskadzie trzech stawów. Zaplanuj wielkość wlotu z kanału, straty parowania, przelewy oraz zrzut w trzech okresach sezonu i porównaj wynik z zadanymi celami napełnienia czasz zbiorników.

Scenariusz wlotu:
Warianty nastaw:
Aktywny okres: 1 / 3 · Wiosenne napełnianie

Nastawy zastawek w tym okresie

Podaż wody na wlocie (scenariusz): 160 j.u. Planowane wloty: 150 j.u. · pobrano: 150 j.u. · niewykorzystano: 10 j.u.

Staw A (Płytki narybkowy)

Pojemność: 50 j.u.
Zasilanie ze strugi zasilającej
Odpływ wody do rowu zbiorczego

Staw B (Średni podrostowy)

Pojemność: 100 j.u.
Zasilanie rowem pośrednim
Spust wody przez mnich denny

Staw C (Głęboki komorowy)

Pojemność: 200 j.u.
Główny wlot z jazu zasilającego
Zrzut do kanału odpływowego

Dydaktyczny schemat kaskady trzech stawów

Model ilościowy · jednostki umowne

Retencja kompleksu na koniec okresu

272,0 / 350 j.u. (78%)
Pobrany wlot: 150 j.u. · Straty parowania: 8,0 j.u. · Zrzut mnichami: 0 j.u. · Przelew: 0 j.u.
Kaskada zasilania trzech stawów o zróżnicowanej geometrii Schemat pokazuje górny kanał zasilający, trzy zróżnicowane stawy A, B, C ze słupkami wody oraz dolny kanał zrzutowy z mnichami odpływowymi. Wlot z kanału Kanał zasilający (rozrząd wody w kaskadzie) Staw A (Płytki) max 50 j.u. · płytki 40 j.u. (80%) Staw B (Średni) max 100 j.u. · średni 82 j.u. (82%) Staw C (Głęboki) max 200 j.u. · głęboki 150 j.u. (75%) Kanał zrzutowy Zbiorczy odpływ z mnichów i przelewów
Czynny przepływ i zmagazynowana woda Zamknięta zastawka / brak przepływu Grobla ziemna / mnich denny
Założenia matematyczne modelu:
  • Podaż i podział wlotu: Woda dostępna jest dzielona proporcjonalnie do zadeklarowanych wlotów bez zaokrągleń wewnętrznych. Suma poboru nigdy nie przekracza podaży. Woda niewykorzystana pozostaje w kanale.
  • Przelew (nadmiar) ponad pojemność: Gdy stan początkowy wraz z wlotem przekracza pojemność czaszy stawu, nadmiar stanowi natychmiastowy przelew do kanału odpływowego i jest wliczany do łącznego odpływu (domknięcie bilansu masy).
  • Straty parowania: Liczone są w każdym okresie od stanu czaszy po napełnieniu (stan brutto w kroku, maks. równy pojemności czaszy).
  • Zrzut mnichem: Następuje po odliczeniu strat parowania i odprowadza wodę do kanału odpływowego (bez podwójnego zliczania z przelewem).
  • Ilość a jakość wody: Model operuje wyłącznie na bilansie objętościowym (j.u.). Wielkość napełnienia nie jest tożsama ze stężeniem tlenu ani czystością wody.
Decyzje są zapamiętywane w Twojej przeglądarce (klucz: atlas-v2-6).

Porównanie ze zdefiniowanymi celami poziomu i retencji

Kryteria geometryczne i retencyjne przyjęte w modelu. Osiągnięcie założonego progu nie stanowi diagnozy biologicznej ani ornitologicznej.

Cel poziomu w stawie C

Cel spełniony

Zadany poziom wiosenny: osiągnięto wymagany próg napełnienia czaszy zbiornika C.

Staw C: 75% czaszy (próg: >= 65%)

Cel odsłonięcia dna / stabilności

Cel spełniony

Stabilne napełnianie: brak gwałtownego zrzutu mnichem w kroku wiosennym.

Zrzut wiosenny: 0% · Lustro stawu A: 80%

Bilans ilościowy retencji

Retencja dodatnia

Pobór ze scenariusza zwiększa łączną objętość wody zmagazynowanej w czaszach kaskady.

Pobrano w sezonie: 150 j.u. · Zrzut odpływowy: 0 j.u.

Tabelaryczny bilans sezonu (trzy okresy)

Podsumowanie zmian poziomów, strat ewapotranspiracyjnych, przelewów i odpływów w całym cyklu gospodarczym kompleksu.

Okres Podaż wlotu Staw A (50 j.u.) Staw B (100 j.u.) Staw C (200 j.u.) Straty parowania Zrzut mnichami Przelew (nadmiar) Retencja końcowa

Wiedza ze źródeł (V1) · Rezerwat i historia

Między rzeką, groblą a ptakami

Poniższy opis pochodzi z materiałów źródłowych i przedstawia rzeczywisty rezerwat Stawy Milickie oraz historię gospodarki wodnej, stanowiąc tło wiedzy niezależne od reguł uproszczonego modelu ilościowego.

Milickie stawy wyglądają jak naturalne jeziora, ale ich krajobraz ma także historię pracy człowieka. Niewielkie spadki Baryczy i jej dopływów sprzyjały tworzeniu zbiorników. Według opisu Stawów Milickich rozwój gospodarki obejmował usypywanie grobli, wzmacnianie brzegów oraz kopanie rowów doprowadzających i odprowadzających wodę. [1]

Dopływ zależy od reżimu nizinnego

Niewielkie spadki koryta Baryczy sprzyjały historycznemu zatrzymywaniu wody w płytkich rozlewiskach. Woda zasilająca sieć rowów rozrządczych była kierowana zastawkami do poszczególnych kompleksów.

Różne typy stawów w terenie

W materiałach źródłowych opisano różnicę między płytkimi stawami narybkowymi a dużymi stawami hodowlanymi w Rudzie Sułowskiej. Dlatego nie istnieje jeden stan wody reprezentujący cały obszar.

Groble i rowy regulacyjne

Usypywanie grobli ziemnych i montaż mnichów dennych umożliwiły kontrolowany spust wody, co od wieków stanowi podstawę tradycyjnej gospodarki rybackiej w dolinie.

Lustro wody stawu w kompleksie Stawno, z groblą i roślinnością na brzegu
Stawy Milickie, kompleks Stawno, 20.10.2019. Fot. Strumyczek · Wikimedia Commons [4] · CC BY-SA 4.0. Bez kadrowania; zdjęcie zmniejszone.

Jeden krajobraz,
wiele funkcji

Rezerwat „Stawy Milickie” powstał w 1963 roku i obejmuje pięć oddzielnych kompleksów. Materiał edukacyjny Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych podaje jego powierzchnię jako 5324,31 ha oraz ponad 130 stwierdzonych gatunków lęgowych ptaków, w tym 60 wodno-błotnych. [2]

Ten sam materiał opisuje różnicę między płytkimi stawami narybkowymi a dużymi stawami hodowlanymi w Rudzie Sułowskiej. Dlatego nie istnieje jeden stan wody reprezentujący cały obszar. Stawy Milickie nadal prowadzą gospodarkę rybacką i edukację o jej tradycjach. [3]

Źródła i zakres

Projekt edukacyjny. Schemat trzech stawów, parametry objętościowe i przepływy są modelem dydaktycznym ilustrującym zasady bilansu wodnego oraz wybrane zadane progi napełnienia. Model nie przedstawia operacyjnych nastaw zastawek ani bieżących odczytów hydrometrycznych w rezerwacie.